Nooit een komma voor ‘en’? Onzin!

Vrijdag 7 april 2017

Een komma vóór het woordje ‘en’: veel mensen denken dat het net zo verboden is als doorrijden bij een rood stoplicht. Ten onrechte, want er bestaan situaties waarin een komma voor ‘en’ juist nodig is om een tekst leesbaarder te maken.

Als tekstbureau hebben we altijd een belangrijk doel voor ogen: teksten prettig(er) leesbaar maken. En we vinden een tekst ‘prettig leesbaar’ wanneer leesprocessen soepel verlopen en lezers nergens haperen.

Taalregels

Over het algemeen vergroten taalregels de leesbaarheid van een tekst. Zonder een vormelijk sluitend systeem (zoals het Groene Boekje) zouden we waarschijnlijk zelfs helemaal niets van elkaars teksten begrijpen.

Maar regels zijn er ook om zo nu en dan gebroken te worden. Helemáál als dat zorgt voor een beter leesbare tekst. Dus kies je er in dat kader voor om een koppelteken te gebruiken terwijl dat volgens de regels eigenlijk niet mag? Overtreed dan de regels: dat is geoorloofd.

Komma voor ‘en’

Overtreed dus ook de ‘regel’ van de verboden komma voor ‘en’. Mits functioneel! Want hoe klein de komma ook is, dit minuscule leesteken kan lezers in sommige gevallen uitstekend helpen om zinnen beter te begrijpen. Soms voorkomt zo’n komma zelfs dat een zin compleet verkeerd begrepen wordt. Een voorbeeld dat mijn collega Ellis tijdens onze schrijftraining gebruikt:

‘Rick leerde er jongens kennen die dol waren op een biertje en meisjes met blonde haren.’

Wie leerde Rick er kennen? Jongens die dol waren op een biertje en meisjes met blonde haren. Dat kan natuurlijk: jongens houden nu eenmaal vaak van drank en vrouwen. Maar wat nou als je éígenlijk bedoelde dat Rick er naast jongens (die dol waren op een biertje) ook meisjes (met blonde haren) leerde kennen? Dan kan een komma voor ‘en’ een misverstand voorkomen. Lees de voorbeeldzin nu namelijk nog maar eens:

‘Rick leerde er jongens kennen die dol waren op een biertje, en meisjes met blonde haren.’

Ineens wordt volkomen duidelijk dat Rick er niet alleen jongens, maar óók meisjes leerde kennen. En dat allemaal dankzij het toevoegen van een simpele komma! Dus hoe braaf je ook bent: het breken van de regels is soms hartstikke nuttig.

Vind je dat nou te ingewikkeld? Dan kun je er natuurlijk ook gewoon voor kiezen om ‘meisjes met blonde haren’ voorop te zetten. De zin heeft dan maar één mogelijke betekenis!

Adempauze

Hoe komt het dat je dezelfde zin compleet anders leest door een komma? Dat zit zo: een komma kondigt een rustmoment aan. Als lezer weet je bij het zien van een komma dat je even moet wachten met doorlezen. Een komma is een adempauze, een momentje van stilte. En dat hebben lezers af en toe gewoon nodig.

Oók wanneer die komma per ongeluk gevolgd wordt door ‘en’.

 

Moeite met komma’s, d/t, Engelse woorden in het Nederlands? Volg de training ‘Verzorgd schrijven’!

 

 

Auteur:

Delen

Reageren